بررسی تأثیر سوء تورم بر محصولات کشاورزی

نویسنده: فریبرز مسعودی

حرکت بخش کشاورزی ایران به سمت تجاری شدن اگرچه از سال‌ها پیش آغاز شده اما با توجه به اهمیت تأمین امنیت غذایی کشور این حرکت کج‌دار و مریز اما در همه دولت‌ها چه به نام سیاست‌های تعدیل ساختاری، یا ارزآوری و واگذاری کشت و صنعت‌های مهم کشور به تجار به نام خصوصی‌سازی با ثمن بخس که آخرین دسته‌گل آن حراج مجموعه عظیم و کم‌نظیر «کشت و صنعت مغان» قطب کشاورزی ایران به قیمت مفت از سوی سازمان خصوصی‌سازی است ادامه داشته، اما در پی چیرگی سیاست مادی‌گرایی بر اقتصاد کشور در دولت روحانی نگاه به بخش کشاورزی نه به‌عنوان بخش اصلی اقتصاد با موقعیت راهبردی بلکه زمینی دست‌نخورده برای اجرای سیاست‌های مالی‌گرایی تغییر کرده تا با سیاست های خطرناکی همچون کشت قراردادی و کشت به منظور صادرات چهره کشاورز کشور را تغییر دهند. با توجه به این رویکرد دولت روحانی به بخش کشاورزی بررسی کوتاهی درباره تورم و تأثیر آن بر بخش کشاورزی انجام شده که در پی می‌خوانید.

نرخ تورم کالاها و خدمات مصرفی خانوارهای کشور برحسب "بخش‌های اصلی و برخی گروه‌ها و طبقات کالایی" در شهریورماه 99 توسط مرکز آمار ایران منتشر شد. طبق این برآورد نرخ تورم 12 ماهه از شهریور سال 98 تا شهریور امسال 26 درصد و نقطه‌به‌نقطه (شهریورماه امسال نسبت به شهریور سال 98) 34.4 درصد اعلام شده است. طبق همین آمار نرخ تورم سالانه خوراکی‌ها 20.9 درصد یا به عبارتی حدود 5 واحد از میانگین تورم سالانه کمتر است. در میان اقلام این گروه نان و غلات با 32.8 درصد، در صدر قرار دارد و پس از آن شیر، پنیر و تخم‌مرغ با 29.3 درصد ایستاده است. افزایش قیمت این اقلام بالاتر از میانگین تورم گروه خوراکی‌هاست. (شکر، مربا، عسل، شکلات و شیرینی‌ها در این مقایسه حذف‌شده‌اند.) همچنین کم‌ترین افزایش قیمت مربوط می‌شود به گوشت قرمز و ماکیان با 11.6 درصد و سپس روغن‌ها و چربی‌ها با 13.5 درصد.

اما در تورم نقطه‌به‌نقطه قیمت کالاها و خدمات در شهریور 99 نسبت به شهریور پارسال 34.4 درصد افزایش یافته و تورم گروه خوراکی‌ها 31.4 درصد که کمی کم تراز میانگین نرخ تورم است. این موضوع نشان دهنده شتاب رشد قیمت این گروه حیاتی که مستقیماً سفره مردم را هدف قرار می‌دهد در ماه‌های اخیر است. در تورم نقطه‌به‌نقطه میوه و خشکبار با نرخ تورم 47.5 درصد، 16 واحد بالاتر از میانگین نرخ تورم گروه خوراکی‌ها و پس از آن با اختلافی اندک نان و غلات با نرخ تورم 45.2 درصد، سپس شیر، پنیر و تخم‌مرغ با 39.3 درصد قرار دارند. در این گزارش گوشت قرمز و گوشت ماکیان با 13.2 درصد کمترین میزان رشد قیمت را در گروه خوراکی‌ها داشته‌اند. شایان ذکر است که افزایش شدید قیمت غلات مربوط به گندم یا جو نبوده بلکه عمدتاً متوجه افزایش قیمت عدس، لوبیا، ماش و نخود است. زیرا قیمت گندم به صورت تضمینی توسط دولت در آغاز سال زراعی تعیین می‌شود و در طول دوره مشمول تورم نمی‌شود.

تولید گوشت قرمز و گوشت ماکیان در معرض تهدید تورم

در روزهای اخیر رسانه‌ها پر از اخبار گرانی و کمبود نهاده‌های دام و طیور است که عمدتاً با ارز 4200 تومانی وارد شده اما با چند برابر قیمت به دست تولیدکنندگان گوشت سفید و گوشت قرمز می‌رسد. طبق برآورد اتحادیه سراسری مرغداران گوشتی حداکثر 55 درصد از نهاده‌های دام و طیور با نرخ مصوب به دست تولیدکننده می‌رسد. این در حالی است که تعاونی مرغداران استان مرکزی این رقم را 30 درصد و در دامداری‌ها نیز 30 درصد اعلام می‌کند. امین شالچیان مدیرعامل شرکت بازرگانی تعاونی‌های کشاورزی ایران می‌گوید قیمت مصوب جو 1500 تومان، ذرت 1500 تومان و کنجاله سویا 2400 تومان است اما این محصولات تا به دست مصرف کننده برسد به ترتیب به قیمت‌های 2200 تومان 2800 تومان و 9 هزار تومان قیمت می‌خورد. با توجه به تورم تولید کننده، برومند چهارآیین عضو اتحادیه سراسری تعاونی‌های کشاورزی مرغداران گوشتی قیمت منطقی هر کیلو مرغ زنده را ۱۱ هزار تومان و مرغ گرم ۱۵ هزار و ۵۰۰ تومان برآورد می‌کند، درحالی‌که قیمت مصوب ستاد تنظیم بازار قیمت هر کیلو مرغ را برای مصرف‌کننده 15 هزار تومان اعلام کرده است.

در بخش تولیدکننده گوشت قرمز نیز با توجه به این‌که عدم کشش بازار موجب کاهش مصرف آن شده، اما طبق گفته رئیس اتحادیه دام‌های سنگین کشور ورودی دام به کشتارگاه‌ها 30 درصد نسبت به سال گذشته افزایش یافته که دلیل آن زیان ده بودن نگاهداری دام به علت هزینه‌های سنگین نهاده‌های دامی و واکسن و غیره است. به گفته مقدسی رئیس انجمن صنفی گاو داران هم‌اکنون هر کیلو کنجاله سویا با نرخ ۱۴ هزار تومان، ذرت ۳ هزار و ۵۰۰ تومان و جو ۳ هزار تومان در بازار سیاه عرضه می‌شود؛ بنابراین نرخ تمام شده هر کیلو گوساله ۳۵ هزار تومان است، درحالی‌که قیمت خرید هر کیلو گوساله زنده از دامدار بین ۳۰ تا ۳۱ هزار تومان است.

اکنون مشخص می‌شود چرا رشد تورم در گروه خوراکی‌ها که مستقیماً به تولید محصولات کشاورزی، دام‌پروری، طیور و آبزیان مربوط می‌شود، از میانگین نرخ تورم سالانه و نقطه‌به‌نقطه اندکی پایین‌تر است. این موضوع درباره گوشت قرمز و گوشت ماکیان همان‌گونه که در جدول دیده می‌شود بسیار پایین‌تر از میانگین تورم گروه خوراکی‌هاست که با توجه به افزایش شدید قیمت نهاده‌های دام و طیور احتمالاً به‌زودی یا شاهد جهش قیمت گوشت قرمز و گوشت ماکیان خواهیم بود یا با کاهش شدید تولید گوشت قرمز و سفید روبه‌رو خواهیم شد.

نرخ تضمینی 4000 تومانی گندم پایانی بر خودکفایی گندم

متأسفانه تهدید امنیت غذایی کشور به علت تورم بالا تنها محدود به گوشت و شیر نیست بلکه در زمینه تولید گندم این مشکل به شکل حادتری وجود دارد. ستاد اقتصادی دولت روز دوم مهرماه نرخ خرید تضمینی هر کیلو گندم برای سال زراعی 400-1399 را 4000 تومان تعیین کرد. در صورتی که در روزهای گذشته شاهد افزایش چهار تا ده برابری قیمت کود و چهار برابری قیمت سم بودیم. این جدای از تورم کلی سالانه مصرف‌کننده است. با توجه به این افزایش‌ها نظام صنفی کشاورزی و منابع طبیعی کشور نرخ خرید تضمینی هر کیلو گندم را 5500 تومان اعلام کرده و رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس به لزوم لحاظ کردن نرخ تورم در تعیین نرخ خرید تضمینی گندم تأکید کرده است. با توجه به دیرکرد دولت در پرداخت بدهی به گندم کاران از یک‌سو و بالا بودن نرخ گندم در کشورهای همسایه از جمله افغانستان کشاورزان گندم‌کار در سال آتی یا عطای کشت گندم را به لقایش می‌بخشند یا محصولات خود را به دلالان که در بازار جولان می‌دهند نقدی خواهند فروخت. در هر صورت تأمین امنیت غذایی کشور درخطر خواهد افتاد.


  • نوشته های مرتبط

© 2020 Copyrights economicshorizon.com. Design by IRAN2WEB