مقالات در دسته اقتصاد سیاسی

مقالات:9
  
بررسی تأثیر سوء تورم بر محصولات کشاورزی

حرکت بخش کشاورزی ایران به سمت تجاری شدن اگرچه از سال‌ها پیش آغاز شده اما با توجه به اهمیت تأمین امنیت غذایی کشور این حرکت کج‌دار و مریز اما در همه دولت‌ها چه به نام سیاست‌های تعدیل ساختاری، یا ارزآوری و واگذاری کشت و صنعت‌های مهم کشور به تجار به نام خصوصی‌سازی با ثمن بخس که آخرین دسته‌گل آن حراج مجموعه عظیم و کم‌نظیر «کشت و صنعت مغان» قطب کشاورزی ایران به قیمت مفت از سوی سازمان خصوصی‌سازی است ادامه داشته، اما در پی چیرگی سیاست مادی‌گرایی بر اقتصاد کشور در دولت روحانی نگاه به بخش کشاورزی نه به‌عنوان بخش اصلی اقتصاد با موقعیت راهبردی بلکه زمینی دست‌نخورده برای اجرای سیاست‌های مالی‌گرایی تغییر کرده تا با سیاست های خطرناکی همچون کشت قراردادی و کشت به منظور صادرات چهره کشاورز کشور را تغییر دهند. با توجه به این رویکرد دولت روحانی به بخش کشاورزی بررسی کوتاهی درباره تورم و تأثیر آن بر بخش کشاورزی انجام شده که در پی می‌خوانید.

نام نویسنده : فریبرز مسعودی

نگاهی به پشت پرده بورس تهران / اقتصاد ایران در کژراهه نولیبرالیزم

این روزها بر فراز هر منبر و کرسی خطابه ای سخن از بورس و کرامات این منجی اقتصاد ایران است، تا جایی که روحانی که در اختصاصی سازی های پر حرف و حدیث سرآمد همه دولت های نولیبرال پیش از خود بود ترمز خصوصی سازی ها را کشید و هم و غم خود را صرف مردمی کردن اقتصاد کرد. اما چگونه شد که ناگهان آفتاب فروزان بورس در افق اقتصاد ایران بردمید؟ خصوصی سازی را متوقف کنید! این بود ندای پیامبر نولیبرالیزم وطنی غنی نژاد که ناگهان رسالت خود را نه در خصوصی سازی بلکه آزادسازی اقتصادی یافت. و از پی وی مسعود نیلی که مسولیت تدوین برنامه های سوم و چهارم توسعه را به عهده داشت و همواره بدون هیچ مراعاتی نسخه خصوصی سازی رابرای همه دولت ها می پیچید خواب نما شد که این نه آن خصوصی سازی است که او می خواسته و به آن بشارت می داده است.

نام نویسنده : فریبرز مسعودی

مروری بر فرآیند خصوصی کردن فضاهای عمومی در بیروت

بیروت از آن دست شهرهایی است که تازه واردها را کاملا گیج می کند. چه احساسی میتوان به این شهر داشت؟ از قبل دوستش داریم چون «عروس خاورمیانه» است؛ همپای فلسطین در مقابل اسراییل مقاومت کرده و می کند؛ «فیروز» برایش خوانده: «برای روح این ملت، شرابی؛ و رگهایت نان و یاسمن.» اما واردش که می شوی نشانی از آن مقاومت پیدا نمی کنی و دیگر کسی آواز فیروز را زمزمه نمی کند، حتی به زیبایی عروس هم نیست، مثل همه جای دنیا بالا شهر زیباست و پایین شهر نازیبا. ساحل مدیترانه که باید رویایی باشد، بیشتر شبیه «دوبی» است، با برجهای مسکونی بلند و مرکز خریدهای مجلل. باز مدتی که می گذرد گروهها و جوانهایی را پیدا می کنی که در کار پس گرفتن همان «عروس خاورمیانه» اند و درمقابل دوبی شدن بیروت می جنگند. دوباره عاشق شهر می شوی. «دیکتافون» نام یکی از این گروههاست که برای آگاه کردن عموم درباره مسائل شهری، هم کار مطالعاتی می کند و هم کار هنری (مانند تئاتر مشارکتی، پرفرمنس و از این دست) عمده توجه این پروه بر دو مسئله متمرکز است: یکی سیستم حمل و نقل عمومی شهر که تقریبا نابود شده است و دیگری حق دسترسی عمومی به دریا که در حال نابود شدن است. برای من، موضوع دوم به دلیل شباهت شگفت انگیز فرآیند نولیبرالیزه کردن شهر از طریق فربه شدن بخش مستعلات و خلع ید عمومی به عنوان بخشی از این فرآیند، با آنچه در تهران شاهد آن هستیم (و احتمالا بسیاری شهرهای دیگر جهان) جالب تر بود. «این دریا مال من است» نام این بخش است که با هدف بازخوانی مفهوم دسترسی به دریا و فضاهای عمومی در کنار ساحل بیروت پرفورمنس اجرا می کند. آنها سفری خیالی از کنار قایقهای ماهیگیری آغاز می کنند و در طول سفر از مضمحل شدن سواحل عمومی و قوانین شهری که این امر را ممکن کرده¬اند حرف می زنند و از دیگران می خواهند در پرفرمنس شرکت کنند. هدف آنها آزمودن درک افراد از «فضای عمومی» و ایجاد تخیلی جدید درباره شهر است.

نام نویسنده : مریم امیری

کووید-19 ضعف نظریه‌ای مهم مورد استفاده برای توجیه سرمایه‌داری را افشا می‌کند

یک شالوده اقتصادهای سنتی (ارتودوکس) این ایده است که تصمیم‌های سرمایه‌داران نسبت به سرمایه‌گذاری و تولید ذاتاً "کارآمد" هستند. معنی این حرف آن است که سرمایه‌دارها در میان همه مسیرهای آلترناتیو برای عمل مسیرهایی را انتخاب می‌کنند که هزینه‌هایشان حداقلی و سودهایشان حداکثری است. حفظ هزینه در کمترین سطح ممکن درعین تولید کالا و خدماتی که بیشترین درآمد ممکن را سبب می‌شوند، تفاوت بین هزینه‌ها و درآمدها همان چیزی است که سود را حداکثر می‌سازد.

نام نویسنده : ریچارد. د. ولف – داود جلیلی

تحلیل تطبیقی اقتصاد سیاسی توسعه نیافتگی/نگاهی به جنبش‌های جدید اجتماعی با نگرش انتقادی به مقوله توسعه / بخش سه

در دو گفتار پیشین نخست به بررسی اوضاع اقتصادی ایران پس از اجرای 5 برنامه توسعه در دولت های گوناگون با گفتمان های متفاوت پرداختیم و نشان دادیم که هیچ یک از این دولت ها تحت برنامه های توسعه اقتصادی سیاسی و فرهنگی دستاوردی برای بهبود اوضاع اقتصادی کشور و بهبود معیشت توده های مردم نداشته برعکس با ایجاد طبقه جدیدی پیرامون دستگاه عریض و طویل بوروکراسی به شکاف های اقتصادی و اجتماعی دامن زده اند. در بخش دوم به بررسی انتقادی نحله های گوناگون توسعه پرداختیم و نشان دادیم که مقوله ای به نام توسعه با نگاه ضد تاریخی خود راهی برای رهایی توده های ستمدیده از فقر و بیماری فراهم نمی آورد و نتیجه ای جز ایجاد و افزایش شکاف های اجتماعی و اقتصادی نداشته است. اینک در بخش سوم این جستار به مقوله جنبش های اجتماعی در ارتباط با مقوله توسعه می پردازیم.

نام نویسنده : فریبرز مسعودی

تحلیل تطبیقی اقتصاد سیاسی توسعه نیافتگی -بخش دو

نگاهی به مقوله توسعه و برنامه های توسعه جمهوری اسلامی توسعه یکی از مؤلفه‌های محوری ایدئولوژی غرب و مفهوم مرکزی و سازمان دهنده‌ای است که همه مؤلفه‌های دیگر برمدار آن می‌چرخند. «والرشتاین» درباره توسعه تاکنون بسیار سخن گفته شده و بررسی‌ها و پژوهش‌های فراوانی دراین‌باره در دنیا انجام شده است؛ متاسفانه در کشور ما علیرغم اجرای چندین برنامه توسعه در رژیم گذشته و پس از انقلاب پژوهش درخوری مانند آن چه که در کشورهای آمریکای لاتین و هند انجام شده به عمل نیامده. این در حالی است که اساسا وقوع انقلاب در یک کشور از وجود انواع بحران های حل نشدنی حکایت دارد و هم اکنون نیز جامعه ایران با انواع بحران‌های اقتصادی، سیاسی و تنش‌های طبقاتی، اجتماعی، فرهنگی و هویتی رو به روست، با این همه جای این مقوله به شدت در بررسی های اجتماعی و اقتصادی ایران خالی است. ما در این بررسی در ادامه بحث درباره رشد اقتصادی ایران پس از جنگ نگاهی کلی به مقوله توسعه و توسعه‌نیافتگی می‌اندازیم و سپس به نقد برنامه‌های توسعه جمهوری اسلامی می‌پردازیم. در بخش سوم نیز از دیدگاه انتقادی به طور مختصر به مقوله توسعه و ارتباط آن با جنبش های اجتماعی می اندازیم.

نام نویسنده : فریبرز مسعودی

تحلیل تطبیقی اقتصاد سیاسی توسعه نیافتگی-بخش یک

سه دهه همنوایی دولت‌ها در ایران (پس از جنگ) در طول سه دهه پس از پایان جنگ سه دولت با رویکردهای متفاوت به مسائل اقتصادی بر سر کار آمده و هر یک به مدت 8 سال یا دو دوره قوه مجریه را در اختیار داشتند. با توجه به این‌که هریک از این سه دولت رویکرد متفاوتی با اقتصاد و حل مشکلات اقتصادی کشور را اعلام کرده و برای کاهش فقر و گسترش عدالت از طریق افزایش درآمد سرانه در جامعه در حین انتخابات و زمام داری طرح کرده بودند در این پژوهش با بررسی شاخص‌های عمده اقتصادی و برخی شاخص‌های اجتماعی ازجمله ضریب جینی در هر یک از سه دولت را مقایسه می‌کنیم. از آن‌جا که هر سه دولت بهبود اوضاع اقتصادی کشور و رشد و رفاه اجتماعی را سرلوحه سیاست‌های دولت‌های خود قرار داده بودند در یک روش مقایسه‌ای به دستاوردهای اقتصادی و رشد اقتصادی در این سه دوره نگاهی انداخته و در پایان به چگونگی موفقیت یا چرایی شکست این سه دولت می‌پردازیم.

نام نویسنده : فریبرز مسعودی

طبقه کارگر و اقتصاد استبداد زده

طبقه کارگر ایران همواره از داشتن سازمان سیاسی و صنفی خود محروم بوده و این یکی از عامل هایی است که نتوانسته از حقوق خود به عنوان یک طبقه آگاه شده و برای دست یافتن به معیشتی در خور نقشی که در اقتصاد ایران دارد برخوردار شود. در یادداشت زیر به طور خلاصه به برخی علت ها و عامل هایی که انقلاب بهمن نتوانست حقوق کارگران ایران را ایفاد کند پرداخته شده است.

نام نویسنده : فریبرز مسعودی

ویژگی مزد به عنوان «قیمت» نیروی کار

مزد و ویژگی آن همواره از بحث های مرکزی جنبش کارگری و چپ در ایران و جهان بوده است. اگرچه نخستین بار مارکس به این موضوع با دیدی علمی پرداخت و ویژگی های مزد را برشمرد اما سرمایه داری در هر دوره ای به شکل های گوناگون تلاش کرده تا از این موضوع سرباز زند که یک نمونه زنده آن را امسال در زمینه تعیین حداقل دستمزد در همان ساختار پر حرف و حدیث آن شاهد بودیم و آن زیر پا گذاشتن آشکار قانون توسط دولت هستیم. نوشتار زیر اگرچه سال ها پیش نگاشته شده اما از آن حا که ویژگی مزد تغییری نیافته به مناسبت همزمان شدن روز اول ماه مه روز جشن کارگران و اوج گیری مشکلات معیشتی کارگران آن را از نظر می گذرانیم.

نام نویسنده : احمد سیف


© 2020 Copyrights economicshorizon.com. Design by IRAN2WEB